เทคโนโลยีการผลิตหมึกพิมพ์อิงค์เจ็ตสีย้อมธรรมชาติ สำหรับพิมพ์ผ้าไหม

สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ได้สนับสนุนมหาวิทยาลัยศิลปากร ด าเนินการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตหมึกพิมพ์อิงค์เจ็ตสีย้อมธรรมชาติ ส าหรับพิมพ์ผ้าไหม ซึ่งหมึก
พิมพ์อิงค์เจ็ตสีย้อมธรรมชาติที่ได้คือ สีแดงจากครั่ง สีเหลืองจากดอกค าฝอยและยางรง สีน าเงินจากคราม และ สีด าจากกะลามะพร้าวเผาโดยมีองค์ประกอบอื่นเป็นสารเคมีที่มีความปลอดภัยและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม มี
สมบัติทางกายภาพที่เหมาะสม โดยมีค่าความเป็นกรด-ด่างอยู่ในช่วง 7.24 – 8.72 ค่าความหนืดอยู่ในช่วง 4.56 – 4.73 cPsค่าแรงตึงผิว 33.5 – 36.4 mN/m ขนาดอนุภาคของหมึกสีน าเงินและด าต่ ากว่า1 ไมครอน
สูตรหมึกพิมพ์อิงค์เจ็ตที่พัฒนาขึ นนี สามารถใช้งานได้กับเครื่องพิมพ์ระบบ Piezoelectric Printing ที่วางขาย ทั่วไปในประเทศ อาทิ Mimaki, Roland, Mutoh และ Epson เป็นหมึกพิมพ์ฐานน าที่ใช้สารสีจากธรรมชาติ
ร้อยละ 100 มีความปลอดภัยต่อผู้ใช้งานและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ผลจากการพิมพ์สีลงบนผ้าไหม พบว่า หมึกพิมพ์สีด าและสีน าเงินซึ่งเป็นหมึกพิมพ์กลุ่มสารสี (pigments) มีความคงทนต่อแสงและความคงทนต่อการ
ซักสูง กล่าวคืออยู่ในระดับดีมากถึงดีเยี่ยม ส าหรับหมึกพิมพ์สีแดงและสีเหลืองซึ่งเป็นหมึกพิมพ์กลุ่มสีย้อม(dyes) มีค่าความคงทนต่อแสงระดับพอใช้ถึงดี และค่าความคงทนต่อการซักในระดับพอใช้ อย่างไรก็ตาม สามารถเพิ่มค่าความคงทนต่อการซักให้สูงขึ น 1 ระดับ ด้วยการน าสีย้อมทั งสองชนิดไปท าการอบไอน า

ในปี2557ได้ถ่ายทอดเทคโนโลยีให้กับชาวบ้าน ได้แก่ กลุ่มทอผ้าไหมบ้านหัวสะพาน และกลุ่มปลูก หม่อนเลี ยงไหม จังหวัดบุรีรัมย์กลุ่มทอผ้าบ้านอูนหนองไชยวาล และกลุ่มทอผ้าย้อมครามครองวิถี จังหวัดสกลนครกลุ่มทอผ้าคีรีนคร จังหวัดมุกดาหารกลุ่มทอผ้าและแปรรูปบ้านหนองผักตบ จังหวัดนครพนม ซึ่งได้ให้ความรู้ในเรื่องของการสกัดสีธรรมชาติ การผลิตสีผง สารข้นจากธรรมชาติ และการผลิตสีพ่นจากสีธรรมชาติเพื่อให้ชาวบ้านน าองค์ความรู้ที่ได้ไปต่อยอดจากผลิตภัณฑ์เดิมที่มีอยู่ เพื่อเพิ่มมูลค่าสินค้าและเพิ่มรายได้ให้กับชาวบ้าน อีกทั งมีความปลอดภัยและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากกว่าวิธีการดั งเดิมของกลุ่มชาวบ้านที่สืบทอดต่อกันมานั นเป็นสีย้อมที่สามารถละลายน าได้ เช่น acid dye และ reactive dye ซึ่งก่อให้เกิดการระคายเคืองต่อผู้ใช